Japonya Gezgini

Japonya’nın Yönetim Şekli ve Devlet Yapısı

Japonya’nın Yönetim Şekli ve Devlet Yapısı

Japonya’nın yönetim şekli, hükümetin çalışmaları, hukuk sistemi ve imparatorun yetkisi her zaman merak ettiğim konular arasındaydı. Kendim araştırıp okurken yeterli türkçe kaynak olmadığından dolayı sizler için de elimden geldiğince derleyerek özet bir halini sunmaya çalıştım.

Japon Devlet Yapısı

Güçler ayrılığı

1947’de yürürlüğe giren Japon Anayasası, halk egemenliği, temel insan haklarına saygı ve barışın savunulması ilkelerine dayanmaktadır. Japonya’nın siyasi sistemi anayasal demokrasidir. “Güçlerin ayrılığı” ilkesine uygun olarak, ulusal hükümetin faaliyetleri resmi olarak yasama, yargı ve yürütme organlarına ayrılır.

Japonya'nın yönetim şekli

Japonya Meclis Binası

1936’da tamamlanan Meclis Binası, yerel olarak işlenmiş granitten inşa edilmiş ve 13.356 metrekarelik bir alanı kaplamaktadır.

Japonya’nın Yönetim Şekli

Japon İmparatorunun Yetkisi

İmparator, devletin sembolü ve halkın birliğini temsil eder. İmparator, bakanları ve başbakanı atar. Anayasada belirtildiği üzere, anayasanın tadil edilmesi, yasalar, kabine emirleri ve antlaşmalar ile meclisin düzenlenmesi, temsilciler meclisi’nin tasfiyesi, Japon Anayasası ve meclisin olduğu bir temsili demokrasi sistemi ilan eder.

Başbakanlık

Başbakan’ın resmi ikametgahı ve işyeri

Kabine toplantıları burada düzenleniyor.

Japonya’nın yönetim sisteminin çekirdeği olan meclisin, hükümetin yürütme organı üzerinde öncelikli olduğu resmi olarak belirtilmiştir. Yürütmeye başkanlık eden başbakanın atanması, meclis kararıyla yapılır. Japonya, başbakanın ve kabine üyelerinin çoğunluğunun meclis üyeleri arasından atandığı bir meclis kabinesi sistemi uyguluyor. Kabine böylece meclisle dayanışma içinde çalışıyor ve meclise karşı sorumlu oluyor. Bu bakımdan, Japonya’nın yönetim şekli, Büyük Britanya’ya benzer, ancak yasama, yürütme ve yargının teorik olarak eşitlik seviyesinde olduğu ABD’den farklıdır.

Meclis, iki odaya ayrılır: alt oda veya Temsilciler Meclisi ve üst oda veya Meclis Binası. Temsilciler Meclisi, kabineye ilişkin olarak “gensoru” getirebilir. Kabine, diğer yandan Temsilciler Meclisi’ni feshedebilir.

Kabine, ayrıca baş yargıcı tayin etme ve Yüksek Mahkemenin diğer hakimlerini tayin etme yetkisine de sahiptir. Herhangi bir kanunun veya resmi kanunun anayasaya uygunluğunu belirleyen Yüksek Mahkeme’dir. Anayasa, yargı üyelerini görevden alma işlemleri ve yargıçları yargılamak için bir mahkeme heyeti kurmaya dair meclisi yetkilendirmiştir.

Japonya’nın yönetim şekli

Hükümetin Yasama Kolu Olarak Meclis

Japonya’nın meclisi, anayasada “en yüksek devlet organı” olarak tanımlanıyor. Meclis, en az 18 yaşından büyükler tarafından doğrudan seçilen üyelerden oluşuyor. Hemen hemen tüm meclis üyelerinin ait olduğu siyasi partiler, politik faaliyetin temel birimleridir. Başbakan ise meclis üyeleri arasından seçilir.

Başbakan daha sonra bir kabine kurar ve yürütmeyi gerçekleştirir. Meclis, Japon devletinin tek kanun yapıcı organıdır. Tüm mevzuatlar, mecliste nihai onaylanmaya giden bir süreçten geçer.

Meclis, ulusal bütçeyi onaylama, uluslararası antlaşmaları onaylama ve anayasada değişiklik yapmak için herhangi bir resmi öneride bulunma gibi ilave önemli işlevlere sahiptir. Meclis seansları üç kategoride düzenlenir: sıradan, sıra dışı ve özel. Ocak ayında yılda bir kez olmak üzere bütçe görüşmeleri yapılır ve uzun sürer. Çünkü bu oturumlar, meclis üyelerinin gelecek yılın bütçesi ve bu bütçeyi uygulamak için gerekli yasaları görüştüğü oturumlardır.

Japonya’nın yönetim şekli

Meclisin İşleyişi

Meclis ve Temsilciler Meclisi iktidarı paylaşsa da, Temsilciler Meclisi mevzuat, başbakanın atanması, bütçe meseleleri ve uluslararası antlaşmalarla ilgili kararlarda baskındır. Örneğin, bir tasarı Temsilciler Meclisi tarafından geçirilir, ancak Meclis tarafından reddedilirse, tasarı Temsilciler Meclisi’ne tekrar gönderilir. Üçte iki veya daha fazla sayıda onaylanırsa tasarı yine de yasalaşır.

Temsilciler Meclisi’ne seçilme hakkına sahip olmak için en az 25 yaşında olmak gerekir. 2017 yılı itibariyle Temsilciler Meclisi üyelerinin sayısı 465’dir. Bunlardan 289’u, her bir bölgeden sadece bir kişinin seçildiği tek kişilik seçim sistemine göre seçilmiştir.

Diğer 176 üye ise orantılı bir temsil sistemine göre seçilir. Bu sayede sandalyeler, parti tarafından alınan oy oranına göre tercih edilen parti üyelerine dağıtılır. Temsilciler Meclisi üyeleri dört yıllık bir süre için seçilir ancak kabine, süre bitmeden Temsilciler Meclisi’ni feshedebilir.

Meclis üyeliğine seçilecek aday en az 30 yaşında olmalıdır. 2001 yılında toplam üye sayısı 252’den 247’ye düşürülmüş, 2004’te ise 242’ye düşürülmüştür. 2016 itibariyle 242 geçerli koltuktan 146’sı seçim bölgesi sistemine göre doldurulmuş ve kalan 96’sı orantılı bir temsil sistemi ile seçilmiştir. Tüm üyeler altı yıllık dönemler için seçilir. Toplam sayının yarısı her üç yılda bir seçilir. Temsilciler Meclisi üyeleri, Temsilciler Meclisi’nin feshedilip çözümlenmediği durumlarda kendi görevlerinde kalırlar.

Japonya’nın yönetim şekli

Hükümet, Bakanlar Kurulu ve Yürütme

Üyelerinin çoğunluğu meclisten gelmesi gereken kabine, hükümetin yürütme organının en üst karar organıdır. Kabineye başkanlık eden başbakan, kabineyi oluşturan devlet bakanını (kokumu daijin) atama ve görevden alma hakkına sahiptir. Başbakan, kabine toplantılarına başkanlık eder ve devlet idaresinin çeşitli birimlerini kontrol etme ve yönlendirme hakkını kullanır. Kabine kararları olarak adlandırılan görüşlere oybirliği ile ulaşılmaktadır. Başbakan ve tüm kabine üyeleri, anayasaya göre sivillerden oluşur.

Anayasa aynı zamanda, “yürütme yetkisi bakanlar kurulu’na aittir” diye de belirtmektedir. Japonya’nın merkezindeki birçok rutin işin yürütülmesi ve kontrolü birkaç bakanlık ve diğer merkezi idari organların kontrol ve koordinasyonundadır.

Ocak 2001’de hükümetin yürütme organı, hükümet faaliyetlerinin etkinliğini ve verimliliğini artırmayı amaçlayan reform çabalarının bir parçası olarak, mevcut bakanlıkların ve bakanlık düzeyinde komisyonların ve ajansların sayısını kapsamlı bir şekilde yapılandırdı.

2001 yılında yeni oluşturulan Kabine Dairesi’ne ek olarak, Ocak 2007’de Savunma Bakanlığı ve Yeniden Yapılanma Dairesi (2012’de oluşturulan) olmak üzere toplam 13 bakanlık (2017 yılı itibariyle) bulunmaktadır. 2017’den itibaren her bakanlık, başbakan tarafından atanan bir devlet bakanı tarafından yönetilmektedir. Her bakana bir ila üç kıdemli bakan yardımcısı ve üç adede kadar parlamento sekreteri yardım eder. Bu yetkililer genellikle meclis üyesidir.

Bakanlık Sisteminde Yenilikler

Bakanlar Kurulu, kabine işlevlerini ve başbakanın genel liderlik kabiliyetini güçlendirmek amacıyla 2001’de yeniden yapılandırılmıştır. Kabine Dairesi, Başbakanın başkanlığında, planlarını taslak haline getirir ve diğer bakanlıkların ve kurumların bir adım ötesinde kapsamlı bir koordinasyon sağlar.

Kabine Dairesi, İmparator evini ve beş harici büroyu gözetir. Bunlar; Adil Ticaret Komisyonu, Ulusal Kamu Güvenlik Komisyonu, Kişisel Bilgi Koruma Komisyonu, Finansal Hizmetler Ajansı ve Tüketici İşleri Ajansı’dır. Kabine dairesi özel görevler için devlet bakanlıklarına ek olarak, aşağıdaki beş önemli politika konseyini de içermektedir. Bunlar; Bilim, Teknoloji ve İnovasyon Konseyi, Merkezi Afet Yönetim Konseyi, Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Konseyi, Ekonomik ve Mali Politikalar Konseyi ve Ulusal Stratejik Özel Bölgeler Konseyi’dir.

Birlikte ele alındığında, Kabine Dairesi, bakanlıklar ile çeşitli kurum ve komisyonlar merkezi hükümet ofisleri (chuo shocho) olarak bilinir. 2016 yılı itibarıyla, Japonya’nın merkezi hükümet ofisleri, piramit benzeri bir yapıya göre faaliyet göstermektedir. Her bakanlık ve kurum içindeki görevlerin yetki sınırlarının belirlenmesi kabine üyelerinin elindedir.

Japon Anayasasına göre; bütün kamu görevlileri, tüm toplumun hizmetkârıdır ve hiçbir grubunun üyesi olamaz. Ocak 2001 sonunda, bakanlıklar yeniden örgütlendi. O dönemde Japonya’da 1,13 milyon kamu görevlisi vardı. Bakanlıkların yeniden düzenlenmesi, Japonya Ulusal Demiryollarının özelleştirilmesi ve 2007 yılında posta hizmetinin özelleştirilmesi sonrasında, ulusal kamu görevlilerinin sayısı 2017’de yaklaşık 584.000 olmuştur.

Japonya’nın yönetim şekli

Japonya’da Yüksek Mahkeme

Japonya’da, yargı organının bağımsız duruşu korunmakta ve anayasada “yargıçlara karşı disiplin cezası verilemeyeceği, herhangi bir yürütme organı ya da ajans tarafından yönetilemeyeceği” şart koşulmaktadır.  Anayasa tarafından kurulan Yüksek Mahkeme, Japonya’nın en yüksek yargı organıdır. Aralık 2016 itibariyle dört tür mahkeme vardır. Bunlar; 8 yüksek mahkeme, 50 bölge mahkemesi, 50 aile mahkemesi ve 438 dar yetkili mahkemedir.

Anayasaya göre, sözde olağanüstü bir mahkeme kurulamaz veya herhangi bir organ ya da kuruma nihai yargı yetkisi verilemez. Anayasanın 6. maddesine göre, İmparator Baş Yargıcı atar. Kabine ise doğrudan 14 Yüksek Mahkeme yargıcını atar. Mahkemelere kanununda belirtildiği üzere, aday gösterilmeye uygun olan kişinin yüksek derecede ayırt edici olması, hukuk alt yapısının yeterli olması ve en az 40 yaşında olması gerekir. Emeklilik yaşı 70’dir.

Japonya’nın Mahkeme Sistemi

Yüksek Mahkeme işlemleri ve kararları, tam büyük mahkeme veya üç küçük mahkeme kurulundan biri tarafından yapılır. Tam mahkeme, Yüksek Mahkeme Baş Yargıcı ve on dört yargıç da dahil olmak üzere toplam on beş kişiden oluşur ve en az dokuz kişiyle birlikte çalışır. Küçük mahkemeler beş yargıçtan oluşur ve en az üçü ile birlikte çalışır. Büyük mahkeme, ufak mahkemelerden birinin anayasa sorularını, kararlarını ve benzerlerini içeren vakaları inceler.

Yargıtay, son çare olarak tek yetkili makamın yanı sıra, yargılamanın diğer özel haklarıyla birlikte, yargıcın tayin ettiği kişilerin bir listesinin belirlenmesi de dahil olmak üzere, dava usulleri hakkında kurallar koyma yetkisine sahiptir. Japonya’nın mahkeme sistemi temel olarak, bir mahkeme duruşması ve kararın ardından, ihtilaf taraflarının temyiz prosedürleri (koso) ve iki ilave duruşma ile karar alma hakkına sahip oldukları bir sistemi içerir (jokoku). Ancak, mahkeme yargıçlarının sayısı yargılama için sunulan mahkeme davalarının sayısına kıyasla küçüktür. Sonuç olarak, mahkeme kararları genellikle uzun bir zaman alır.

Mayıs 2004’te, Ceza Davalarında Yerli Değerlendirmelerin gerekliliğine İlişkin Kanun, Temmuz 1999’dan itibaren iki yıllık bir süre için Yargı Reformu Konseyi’nin tavsiyeleri doğrultusunda kabul edilmiştir. Yeni sistem kapsamındaki ilk dava, 3 Ağustos 2009 tarihinde Tokyo Bölge Mahkemesi’nde gerçekleşmiştir.

Japonya’nın yönetim şekli, hükümetin çalışma şekli, imparatorun yetkisi ve hukuk sistemini sizler için derlemeye çalıştım. Umarım bu bilgiler sizler için faydalı olur. Detaylı yazılarım için takipte kalın.

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 4 YORUM
  1. Damla dedi ki:

    Çok güzel emeğinize sağlık 🙂

    1. Şükrü Çetiz dedi ki:

      Takip için çok teşekkürler, sağolun.

  2. Taner dedi ki:

    Harika olmuş teşekkürler bu konu ile ilgili daha detaylı çalışmanız varmı veya önereceğiniz kaynak var mı?

    1. Şükrü Çetiz dedi ki:

      Detaylı çalışmam yok ama Sinan Levent hocamızın Japonya siyasi tarihi üzerine çalışmaları var, kitaplarını bulabilirsiniz.

Japonya Gezgini © 2018 - Dijital Reklam Ajansı We Dijital