Japonya Gezgini

Japonya’da Yerel Yönetim Sistemi

Japonya’da Yerel Yönetim Sistemi

Japonya’da yerel yönetim sistemi, özel yerel yönetimler, eyaletler, şehirler, belediyeler, köyler ve bunların idari şekli, vatandaşların yerel yönetimdeki etkin rolü, yerel yönetimlerin vergilendirilmesi ile yapılan revizyonları sizler için kısaca derlemeye çalıştım.

Japonya’da yerel yönetim sistemi iki ana prensibe dayanıyor. Birincisi, bir ölçüde, ulusal hükümetten bağımsız, özerk yerel kamu kurumlarıdır. İkincisi, “vatandaşların öz-yönetimi” fikrini benimsemekte ve yerel bölge sakinlerinin çeşitli derecelerde, yerel kamu kurumlarının faaliyetlerine katılmasıdır. Japonya’da yerel yönetim sistemi kavramı, İkinci Dünya Savaşı öncesi dönemde ortaya çıkmaktadır. Savaştan sonra, vatandaşların kendi idaresini ele alma kavramı büyük ölçüde birleştirilmiştir.

Japonya’nın yerel özerk yönetiminin temel ilkeleri, Japonya Anayasasının VIII. Bölümünde yerel özerklik ilkesine özel yasal geçerlilik veren Yerel Özerklik Yasasında (Chiho Jichi Ho) ortaya konmuştur. Yerel Özerklik Yasası, yerel kamu kurumlarının türlerini ve örgütsel çerçevelerini ve bunların yönetimine ilişkin kuralları belirler. Ayrıca yerel yönetimler ve merkezi hükümet arasındaki temel ilişkileri belirler.

Japonya'da Yerel Yönetim Sistemi

Tokyo Büyükşehir Belediyesi Binası

Japonya’da Yerel Yönetim Sistemi

Japonya’nın temel yerel kamu kurumları, yani şehirler, kasabalar ve köyler (shichoson), Tokyo’nun özel bölgeleri (tokubetsuku) ve valilikler (todofuken) yerel yönetimler olarak adlandırılır. Ekim 2016 itibariyle Japonya’nın toplamda 797 şehri (shi), 744 kasabası (cho) ve 183 köyü olmak üzere toplamda 1.718 yerleşim bölgesi vardır. Tokyo’nun 23 özel bölgesinin buna eklenmesiyle toplam 1.741 yerleşim bölgesi bulunmaktadır. Japonya 47 eyalete ayrılmıştır: Bunlar; 1 to (Tokyo To (yani metropol)), 1 do (Hokkaido – ada eyaleti), 2 fu (Osaka Fu eyalet vergilerine tabidir, Kyoto Fu ise belediye sorumludur) ve 43 ken (yani eyalet).

İçişleri ve Haberleşme Bakanlığı, yerel yönetim işlerini denetleyen merkezi hükümet kurumudur ve bu konular öncelikli olarak üç bakanlık bürosunun sorumluluğundadır. Yerel Yönetim Bürosu; yerelleştirme, belediye konsolidasyonu, yerel kamu hizmeti sistemleri, seçim sistemleri, şehir planlaması ve yerel IT kullanımının desteklenmesi ile ilgilenir. Yerel Finansman Bürosu ise; yerel finans sistemlerini, yerel finans planlarını, yerel vergileri, yerel tahvilleri, yerel finansal koşulları ve yerel kamu işletmelerini ele alır. Yerel Vergi Bürosu ise; vergiler, sabit emlak vergileri ve diğer yerel vergilerle ilgilenir.

II. Dünya Savaşından sonra, anayasa ve yerel özerklik kanunu hükümlerine uygun olarak, Japonya’nın yerel yönetimleri, hem resmi düzeyde hem de operasyonel düzeyde kendi özerklikleri ile geniş çaplı olarak tanındılar. Ancak, bunlar özerk kurumlar olarak kabul edilmelerine rağmen, fonları ve ihtiyaçları merkezi hükümetten karşılandığından dolayı kontrollerini çeşitli şekillerde uygulayan merkezi hükümettir.

Japonya’da Yerel Yönetim Sistemi Revizyonları

Nisan 2000’de, merkezi yönetimden yerel yönetimlere kadar geniş bir yelpazede idari operasyonları da içeren bir yasa değişikliği paketi uygulandı. Yerel yönetimlerde merkezi hükümet kontrol sisteminin azaltılmasının bir ihtiyacı olarak, Yerel Özerklik Yasasının önemli bir kısmı da gözden geçirilmiştir. Yerel düzeyde idari hizmetlerin düzeyini ve verimliliğini arttırmak ve böylece yerel yönetimlerin yetkilerini daha iyi ele almalarına olanak sağlamak için bazı revizyonlar yapılmıştır. Ulusal hükümet, yerel yönetimlerin nüfusun yaşlanması ve ciddi mali politikalar gibi konularla başa çıkmalarına yardımcı olmak için, şehirlerin güçlenmesini aktif olarak teşvik etmektedir.

Hükümet Ağustos 2002’de, Temel Konut Kayıt Ağı Sistemini uyguladı. Bu sistem, yerel yönetim idari faaliyetlerinin temeli olarak hizmet veren mesken kayıtlarını birbirine bağlamaktadır. Sistemin amaçları, idari verimliliği artırmak ve tüm vatandaşlara verilen hizmet düzeyini kaliteli bir şekilde yükseltmektir.

Japonya’da Yerel Yönetim Sistemi

Yerel yönetimler

Japonya, Yerel Özerklik Yasasında belirtildiği üzere, eyaletler (valilikler) tarafından yönetilmektedir. Şehirler, kasabalar ve köyler belediye başkanları tarafından yönetilmektedir. Bu yetkililer, yerel idareleri kendi dış ilişkilerinde temsil etmekle beraber seçilmiş yerel meclislerdeki forumlara karşı sorumlu yönetici pozisyonunda hizmet etmektedirler. Valiler ve belediye başkanları, doğrudan halkın oyuyla dört yıl süreyle seçilir ve vatandaşlara karşı sorumludur.

Yerel meclisler yerel seçmenler tarafından seçilen üyelerden oluşur. Bu meclislerin görevleri; yerel yönetmelikler tesis etmek veya kaldırmak, yerel yönetim bütçelerini belirlemek ve hesapların kontrolünü sağlamaktır. Ayrıca, yerel teşebbüslerin kendi insiyatifiyle veya merkezi hükümet organları tarafından görevlendirildiklerinde yapılan işleri de kontrol ederler. Aynı şekilde, yerel denetim komisyonları tarafından denetimler talep etmekte ve önemli yerel yetkililerin (başkan yardımcıları, belediye başkan yardımcıları vb.) seçiminde söz sahibi olmaktadırlar. Onların çalışmaları büyük ölçüde komiteler tarafından gerçekleştirilir.

Tartışma ve karar verme organları olarak, yerel meclisler ile birlikte valiler ve belediye başkanları yürütme organları olarak yerel yönetimin en önemli unsurlarıdır. Ancak, bu meclislerin özerk insiyatifleri ve faaliyetlerinin yetersiz olduğuna dikkat çekilmiştir. Zira, önerdikleri tekliflerin çoğunluğu ilk başta valinin veya belediye başkanının makamı tarafından hazırlanmış ve sunulmuştur.

Japonya’da Yerel Yönetim Sistemi

Yerel Yönetimlerde İşleyiş

Belediye başkanları doğrudan vatandaşlar tarafından seçilir. Bu durum, başbakanın seçildiği dolaylı yolla, yani meclis üyeleri tarafından verilen oyla yapılan seçimden farklıdır. Müzakereci ve karar verme organları olan yerel meclisler ve icra organları olan belediye başkanları, her ikisi de yerel vatandaşlar tarafından seçilir.

Bu demokratik yapının kurulması, yerel yönetimlerin meclisleri ve başkanlarının birbiri üzerinde uyguladıkları karşılıklı kontroller yoluyla uygun özyönetimin gerçekleştirilmesine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Yerel kamu kurumları tarafından valilik düzeyinde veya altında çalışan kişiler yerel kamu görevlileri olarak adlandırılır. Yerel kamu görevlilerinin işe alınması, ücretlendirilmesi ve çalışma koşullarıyla ilgili olan hususlara, ulusal kamu görevlilerini etkileyen ve yerel kamu görevlileri yasasında belirtilen düzenlemelere uygun olarak karar verilir.

Başkent Tokyo

Başkent Tokyo

Japonya’da Yerel Yönetim Sistemi

Büyük Şehir Sistemi

Büyük şehirlerin özel idari ihtiyaçlarına cevap olarak, yerel özerklik yasası, bu şehirleri sıradan şehirlerden ayırarak farklı birtakım özel düzenlemeler getirir. Hükümet düzenlemeleri ile, büyük şehirler en az 500.000 nüfusa sahip olması gereken “belirlenmiş şehir” (seirei shitei toshi) adıyla özel kategoriye tahsis edilir. Başkent Metropolis Tokyo, kendi başına ayrı bir kategoridedir. Ekim 2017 itibariyle, 20 büyük şehir vardır. Bunlar: Sapporo, Sendai, Saitama, Chiba, Yokohama, Kawasaki, Sagamihara, Niigata, Shizuoka, Hamamatsu, Nagoya, Kyoto, Osaka, Sakai, Kobe, Okayama, Hiroşima, Kita-Kyushu, Fukuoka ve Kumamoto.

Bu şehirlerde, normal olarak vilayetin ve valisinin idaresinde bulunan kamu faaliyetlerinin (refah, hijyen, şehir planlaması vb.) 19 kategorideki yetkisi, şehrin karar verme ve idari mekanizmalarına aktarılmaktadır. Bu şehirlerin her biri, şehir idaresi çalışmalarını kolaylaştırmak için çeşitli bölgelere ayrılmıştır. Her bir özel idari bölgenin bir bölge amirliği ve diğer kamu görevlilerini istihdam eden bir gözetim bürosu vardır.

En büyük ikinci kategori, en az 200.000 nüfusa sahip olması gereken “çekirdek şehir” dir (chuukaku shi). 2017 Ocak ayından itibaren 48 adet olan çekirdek şehirler, belirlenen iller yani büyük şehirler ile aynı sorumlulukları devretmektedirler.

Özel Şehirlerde Düzenleme

En büyük üçüncü kategorideki şehirler ise, en az 200.000 nüfusa sahip olması gereken “özel şehir” dir (tokurei shi). Bölge ile bağlantılı çevre koruma ve şehir planlama vb. yetkileri, özel şehirler tarafından ana şehirlere benzer şekilde aktarılmış ve işlenmiştir. Ancak, sistem 1 Nisan 2015 tarihinde kaldırılmıştır.

Özel şehirler ortadan kaldırıldığında, “yürürlüğe girdiği tarihte özel şehirler” olarak yeniden adlandırıldı. Daha sonra özel şehirler adı altında sahip oldukları otoriteyi idare etmelerini sağlayan bir mekanizma kuruldu. 31 Mart 2020 tarihine kadar, yürürlüğe girdiği tarihte özel şehirler, normalde çekirdek şehirler için şart koşulan zorunlu 200.000 nüfusa ulaşmadan “çekirdek şehir” olarak adlandırılacak. 1 Ocak 2017 itibariyle 36 özel şehir bulunuyor.

Metropolis Tokyo’nun iç tüzel bölgeleri olarak, 23 Tokyo bölgesi (ku) geçmişte, şehirlere kıyasla (shi) idari ve mali otoriteleriyle ilgili çeşitli kısıtlamalara maruz kaldılar. Dolayısıyla bu bölgeler, Nisan 2000’de uygulanan reformlarla yerel kamu alanları olarak şehirlerin seviyesine benzer bir düzeye getirilmiştir.

Japonya'da yerel yönetim sistemi

Fuji eteklerinde bir köy

Japonya’da Yerel Yönetim Sistemi

Yerel Kamu Maliyesi

Kabine her yıl, bir sonraki mali yıla ait toplam hükümet gelirleri ve mahalli idarelerin harcamalarını gösteren bir belge hazırlar. Bu belge halka açılır ve meclise sunulur. Yerel bütçe planı denen bu çalışma, yerel yönetim finansal operasyonları için ana kılavuz haline gelir. Yerel bütçe ölçeği, 1999 mali yılında 101.6 trilyon yen seviyesinde zirve yaptı ve o zamandan bu yana her yıl azaldı. 2009 mali yılında bütçe % 91,1’lik bir artışla 96,1 trilyon yen iken 2015’te 98.4 trilyon yen ile geri dönüş yaptı.

Ülkenin toplam kamu harcamalarının yaklaşık % 58’i yerel yönetimlere ayrılıyor. Yerel yönetimler için özerk bir gelir türü olan yerel vergiler (chihozei), yerel idareler tarafından vergileri uygulama yetkisi sınırları dahilinde toplanmaktadır. Şehirler, kasabalar ve köyler tarafından ödenen eyalet vergileri ve normal vergiler vardır. Her iki vergi türü de, belirli amaçlar için kullanılmak üzere özel amaçlı vergiler ve  normal vergiler adıyla alt kategorilere ayrılır. Yerel özerkliği teşvik etmek ve yerel yönetim mali kaynaklarını arttırmak için 1997 yılında bir yerel tüketim vergi sistemi kuruldu.

Japonya’da Yerel Yönetim Sistemi

Vergi Sisteminde Reformlar

2004-2006 mali yılı arasında yerel vergi sisteminde reformlar gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak yerel vergiler kademeli olarak yükselmektedir. 2017 mali yılında vergiler, tüm yerel yönetim gelirlerinin % 45,1’ini oluşturmaktadır. Diğer kaynaklar ise, özellikle yerel tahsis ve transfer vergileri (chihokofuzei ve chihoujoyozei; % 21,7), ulusal hazine harcamaları (kokko shishutsukin; % 15,6) ve yerel hükümet tahvilleridir (chihosai; % 10,6).

Yerel tahsisat vergileri, ülke çapında belirli bir idari eşitliğin sağlanması amacıyla, mali yönetimin bir aracı olarak, merkezi yönetim tarafından kullanılmaktadır. Paralar, yerel yönetimlerin uygun gördükleri şekilde kullanabilecekleri genel gelirler olarak tahsis edilir.

Özellikle vergi reformları, yerel tahsis vergilerinin önemli ölçüde azalmasıyla (yaklaşık 5.1 trilyon yen) sonuçlanmıştır. Öte yandan, gelir vergisini (ulusal vergiler) düşürmek ve bireysel vergileri (yerel vergiler) artırmak suretiyle, yaklaşık 3.0 trilyon yen, merkezden yerel yönetimlere transfer edildi. Reformlar ayrıca, yerel yönetimlerin uzun zamandır devam eden talebi olan ulusal hükümetin doğrudan kontrolü altındaki kamu projeleri için yapılan katkılarla ilgili olarak merkezi ve yerel yönetimlerin karşı karşıya olduğu yükleri açıklığa kavuşturmayı da sağlamıştır. Sonuç olarak, yerel yönetimler 2011 mali yılında bu tür projelere yaklaşık 641,5 milyar yen katkıda bulunmuştur.

Japonya’da Yerel Yönetim Sistemi

Büyüyen Vatandaşlık Bilinci

Japonya’da yerel yönetim sistemi, ulusal düzeyde doğrudan demokrasiye yönelik hükümler taşımaz. Örneğin, belirli bir yerel alanda kayıtlı seçmenlerin % 2’sinden imza topladıktan sonra, bölge sakinleri, belediye başkanlarının belirli bir düzenlemeyi oluşturmasını, değiştirmesini veya kaldırmasını isteyebilir. Aynı yüzdelik imzalarla, yerel sakinler bir denetim komisyonunun yerel bir kamu kuruluşu ya da seçilmiş bir lider tarafından yürütülen bir çalışmayı denetlemesini talep edebilir. Prensip olarak, kayıtlı seçmenlerin üçte birinin veya daha fazlasının imzası toplanarak, yerel meclisleri feshetmek veya seçilmiş bir lider ile yetkiliyi görevden almak için yerel seçim idaresi komisyonlarına dilekçe verilebilir. Bu tür doğrudan dilekçelere ek olarak, yerel sakinler, bir yerel kamu kuruluşuna uygulanabilecek özel yasalar üzerinde doğrudan oy kullanma hakkına sahiptir. Bu durum anayasa tarafından güvence altına alınır (madde 95).

Siyasi ortamdaki değişimler sonucunda, artan sayıda yerel belediye, sakinlerin önemli konularda evet veya hayır oyu vermelerine izin veren oy verme düzenlemeleri oluşturuyor. Bu eğilim Yerel Özerklik Yasasına değil, yerel yönetmeliklerin oluşturulması anayasal hakkına dayanmaktadır. Şu anda, nükleer enerji santrallerinin inşası, sahil bataklık alanlarını doldurma planları, ABD askeri üslerinin varlığının devam etmesi ve atık bertaraf tesislerinin inşası gibi konularda yerel yönetimler bu şekilde kurulmuştur.

Yerel yönetim hakkındaki yerleşik şikayetlere cevap vermek için yerel yönetimi soruşturmakla görevli kamu denetçisi bulunmaktadır. Bu sistem, 1990 yılında Kanagawa Bölgesi’ndeki Kawasaki şehrinde oluşturulan sistemlerle birlikte kurulmuştur. Kamu denetçisi, şikâyetlerin giderilmesi için gerekli soruşturma yetkilerine sahiptir ve şikâyetlerin nedenlerinin sistemsel kusurlara veya idari eksikliklere dayandığına karar verildiği durumlarda, denetçi, görüşlerini kamuoyuna sunacak ve yerel yönetim liderine tavsiyede bulunacaktır.

Sözün Özü

Japonya’da yerel yönetim sistemi ve yerel halkın yönetimdeki etkin rolünün gerçekten ders çıkarılması gereken konular olduğunu düşünüyorum. Japonya, tarihsel dönemdeki beylik düzeninin modern halini kurgulayarak halkının refah içinde ve huzurlu yaşamasını sağlamayı başarmış kendine has bir yerel yönetim sistemini uyguluyor. Yerel yöneticilerin halkla içiçe sorunlara çözüm üretmesi ve kendi başına özerk bir yapı olarak çalışması, etkin bir yerel yönetim modelini benimsemiş Japonların yerel yönetime nasıl dahil olabildiğini bizlere göstermektedir.

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

Japonya Gezgini © 2018 - Dijital Reklam Ajansı We Dijital